ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਰਥਿਕ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਡੂੰਘੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
2023 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GDP) ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ – ਵਧਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ, ਘਟਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ADB) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2024 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ GDP ਵਿਕਾਸ ਦਰ 2.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ 3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਏਡੀਬੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਸਥਿਰ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਉਪਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਉਲਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵੀ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਵੇਗਾ। ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ਮੂਡੀਜ਼ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ‘ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ’।
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ (IMF) ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, IMF ਫੈਸਲਾ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 7 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬੇਲਆਊਟ ਪੈਕੇਜ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਦੇਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
